ДЫЯЛОГ

Культурно-религиозный католический журнал

Старые номера | Приложение для детей | Форум | Календарь | Афиша | Слово Жизни | Колледж | Опрос | Фоторепортаж | Сказка | Документы | Фестиваль | Каталог | Стопкадр | PDA | Книги | FAQ

В НОМЕРЕ:
 

СЛОВО СВЯЩЕННИКА

ПАПСКИЕ ПОСЛАНИЯ

ДУХОВНЫЕ УПРАЖНЕНИЯ

ДУХОВНЫЕ БЕСЕДЫ

ДИСКУССИЯ

ГОСТЬ НОМЕРА

НАША СПАДЧЫНА

ПОЧТА

ИЗ КАТЕХИЗИСА

НА НИВЕ ГОСПОДНЕЙ

БОЖИЕ СЛОВО

ВЕРА И ЖИЗНЬ

НА КУХНЕ
 

mail@diyalogby.com

Гісторыя данесла да нас лёс нашых продкаў, увасоблены не толькі ў рука-творных помніках, але і ў радках іх жыццесцвяр-джальнай паэзіі, у творах музыкі і жывапісу, у вуснай народнай творчасці, захавала іх як найвялікшы скарб, што перадаецца з пакалення ў пакаленне. Як данесці яго да сэрца нашых маладых суайчыннікаў, якія толькі пачынаюць разумець вялікі свет? Як зрабіць, каб выкарыстанне спадчыны было справай даступнай, якая, акрамя ведаў, прыносіла б яшчэ і сапраўдную асалоду?
Добра, што знайшліся людзі, якія паспрыялі, каб усё, што складае нашу нацыянальную культуру, не згубілася, а засталося нашчадкам у тым найлепшым выглядзе, стварыць які дазваляюць сучасныя тэхнічныя сродкі інфармацыйнай індустрыі. Гэта становіцца асабліва зразумелым пасля сустрэчы з загадчыкам лабараторыі мультымедыйных тэхналогій Беларускага дзяржаўнага інстытута праблем культуры Аляксандрам ШЫФРЫНЫМ. Наша з ім размова – аб першых выніках працы, якая набыла ўжо вопыт, але якая будзе працягвацца яшчэ пэўны час.

– Аляксандр Яўгенавіч, раскажыце, калі ласка, падрабязней, што ўяўляе сабой анталогія беларускай нацыянальнай культуры, як наогул з’явілася гэта ідэя.

– Анталогія “Культура Беларусі: лепшыя старонкі” ствараецца ў мультымедыйным выданні на кампактдысках. Што такое кампактдыск, ведае сёння вучань пачатковай школы – проста і вельмі зручна: памясціў яго ў камп’ютар, націснуў адпаведную кнопку і перад табой – Полацкая Святая Сафія, напрыклад, якую пабудаваў дзед прападобнай княжны Еўфрасінні яшчэ ў XI стагоддзі, або касцёл у Відзах ці Камянецкая Белая Вежа; разам з “карцінкай”– тэкставая інфармацыя, якая надаецца ў сістэме. Менавіта такі гістарычны перыяд узялі мы для складання гэтага ўніверсальнага зборніка – ад часоў святой Еўфрасінні Полацкай, слава аб якой распаўсюдзілася далёка за землі Полацкія і памяць аб якой захоўваюць вернікі свету, і да нашых дзён. Архітэктура, музеі мастацкія, музеі народныя, беларуская ікона, літаратура, народная песня, нацыянальнае адзенне, фальклор, беларускія кампазітары, адукацыя і многае іншае. Ужо падрыхтаваны першыя 7 выпускаў, а усяго ў плане – іх каля 100.

– Ці сустракалі Вы падобныя праекты раней, ці робяць іх у іншых краінах?

– Доўгі час я працаваў за гра-ніцай і тэхналогію запісвання на кампактдыск сапраўды прывёз адтуль. Але ні ў Польшчы, ні ў Германіі нічога падобнага няма. Няма яго і ў дзяржавах СНД – у нашай рэспубліцы такая праца ствараецца ўпершыню.

– Нават цяжка ўявіць сабе, які велізарны пласт культуры вы ўздымаеце...

– Згодзен, мы з Вамі ўжо акрэслілі гістарычны перыяд, а што датычыць напрамкаў, раздзелаў, жанраў, геаграфіі... Гэта, відаць, сапраўды выпадак унікальны, але пра культуру беларусаў мы перш за ўсё і хацелі б расказаць самім беларусам, бо хоць і шмат папрацавалі нашы даследчыкі ў галіне нацыянальнай культуры, ўсё ж іх праца шырокаму колу чытачоў або гледачоў не была вядома. Гэта – па-першае. І па-другое: Беларусь як самастойная дзяржава толькі пачала будавацца, і той досыць арыгінальны тып культуры, які ствараўся стагоддзямі пад уплывам, дарэчы, іншых культур, але не страціў сваёй самабытнасці, які жыве адначасова ў формах старажытных і сучасных, сусвету павінен быць вядомы!

– Аляксандр Яўгенавіч, Вы шмат вандруеце па рэспубліцы, шмат цікавага бачылі і чулі. Які раён або рэгіён ўразіў болей, чым іншыя? Хто багацейшы на духоўныя здабыткі?

– Пытанне простае і складанае адначасова... Адна жанчына, наш навуковы супрацоўнік пажартавала: Мінск стаў сталіцай таму, што ён побач з Нясвіжам. Сапраўды жамчужыны – Нясвіж, Полацк, Мір, Пінск, вялікі Палескі край... Мы падрыхтавалі вельмі цікавыя рэчы – “Народны тэатр Беларусі”, “Самадзейны тэатр...” Уявіце сабе, маем 30 гадзін відэа-запісу толькі фрагментаў са спектаклей! Для праекта “Вядучыя кампазітары” – 10 гадзін гучання! Адным словам, упершыню ствараецца мультымедыйны шматтомны даведнік па культуры Беларусі з мноствам высакаякасных ілюстрацый, аўдыё- і відэазапісаў. Нашы дыскі могуць выкарыстоўвацца пры вывучэнні як гісторыі мастацтва і культуры, так і замежных моў.

– Папрашу Вас, Аляксандр Яўгенавіч, скажыце некалькі слоў пра слаба вядомы і спецыфічны жанр жывапісу – беларускі іканапіс.

– У беларускіх іконах увасобіліся традыцыі і тэхніка ўсходнеславянскага і візантыйскага іканапісу, самастойная школа вядома з XVI стагоддзя. Пазней кананічныя сюжэты і кампазіцыі пачалі дапаўняцца фальклорнымі матывамі і этнаграфічнымі бытавымі дэталямі. Цікава, што адлюстроўваліся ў іконах і архітэктурныя пейзажы, інтэр’ер, посуд, мэбля, прадметы адзення, упершыню выкарыстоўваўся нацюрморт і шляхетны партрэт, а таксама сельскі тыпаж у ліках святых. Над праектам “Іканапіс” вельмі шчыра і рупліва папрацавала кандыдат мастац-твазнаўства, старшы навуковы супрацоўнік інстытута Марыя Міхайлаўна Яніцкая.
Вартасць серыі напэўна будзе яшчэ і ў тым, што яна забяспечана ўніверсальнай пошукавай сістэмай: за 10 – 15 хвілін зацікаўлены чалавек атрымае поўную інфармацыю па той ці іншай тэме (прычым якасную!) – з карцінкамі, малюнкамі, здымкамі, дыяграмамі, картамі, схемамі і г.д. У бібліятэцы, дзе звычайна рыхтуюць свае працы або доследы навукоўцы, студэнты навучальных устаноў, вучні сярэдніх школ, гэта заняло б месяц. А калі ўлічваць тое, што зараз амаль ва ўсіх навучальных установах ёсць камп’ютарныя класы, то можна сказаць, што мы запоўнілі вялікую нішу ў сферы духоўнасці .

– Значыць, засталося толькі тыражыраваць?

– Гранд на тыражыраванне пяці дыскаў мы ўжо атрымалі. Але наперадзе яшчэ вельмі многа працы па ажыццяўленню праекта, праз які я вам расказаў, гэта значыць пра тэматычныя выпускі анталогіі, а мы выконваем яшчэ і “Атлас культуры Беларусі”. Навуковым кіраўніком яго з’яўляецца Арнольд Яфімавіч Міхневіч. З дакладнасцю да кожнага раёна, да кожнай вёскі мы збіраем звесткі па такіх раздзелах, як археалогія, архітэктура, мануфактура, народныя промыслы, славутыя землякі, іншаземцы і г.д., надаем гэтай інфармацыі цыфравую форму, састаўляем макет і тады ўжо запрашаем культуролагаў і мастацтвазнаўцаў рэдагаваць матэрыял.

– Хто ўваходзіць ў кола аўтараў, якія працуюць над анталогіяй?

– Вы разумееце самі, што аб’ём яе ве-лізарны, таму мы супрацоўнічаем з вельмі многімі знакамітымі даследчыкамі, вучонымі, літаратураведамі, гісторыкамі, знаўцамі традыцый, абрадаў, фальклору. На кожным дыску указана, хто канкрэтна працаваў над выпускам.
Кіруе працай па стварэнню анталогіі кандыдат філасофскіх навук, прафесар, заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь, рэктар Беларускага дзяржаўнага інстытута праблем культуры У.П.Скараходаў. Магу дадаць, што праект фінансуецца дзяржавай.

– Шчырае дзякуй, Аляксандр Яўгенавіч, за размову. Справу вы робіце вельмі патрэбную – поспехаў вам у ёй!

Размаўляла Раіса СУШКО

Миникаталог

Заснавальнiк - касцёл Мацi Божай Фацiмскай г.Баранавiчы. Зарэгiстраваны ў Дзяржаўным Камітэце Рэспублiкi Беларусь па друку. Рэгiстрацыйны № 119. Адрас рэдакцыi: вул. Шаўчэнкi, 6, 225320, г. Баранавiчы, тэл.: (0163) 462812, 465606; факс: (0163) 469474, Галоўны рэдактар - Т. Шымковiч. Мастацкі рэдактар - Ю. Серафімовіч. Царкоўны кансультант - кс. доктар Януш Бжазоўскі. Надрукаваны ў ГАУПП "Слонiмская друкарня". г. Слонім, вул. Хлюпіна, 16. Сдано в набор 01.02.2004 г. Подписано в печать 17.02.2004 г.  Формат 60x84 1/8 Бумага офсетная №1 Гарнитура times new roman Печать офсетная Усл. печ. л. 3,72+0,5 вкл.. Ліцэнзія ЛП № 118 ад 30.12.97 г. Заказ № 47. Тыраж 10.000. Наш р/р 3015009680010, УНН 290117667, код 344, Прамбудбанк, код 344, г. Баранавічы. Мнение авторов публикуемых материалов не всегда совпадает с мнением редакции. Рукописи не рецензируются и не возвращаются. Часопіс выдаецца на ахвяраванні вернікаў. Цана свабодная.